Module Spraak 2010

Enkele antwoorden op vragen over het afsluitende tentamen:

Vraag: Is er een goede site om de larynx te bekijken?
Antwoord: Joshua stuurde deze link op: anatomy expert. Hier kun je de larynx mooi in 3D bekijken.

Vraag: Welke onderdelen van de larynx moeten we kennen?
Antwoord: De werking van de stembanden (stemgeving) is in elk geval belangrijk. Verder moet je de volgende onderdelen van de larynx kennen: ringkraakbeen, schildkraakbeen, arykkraakbeentjes en het strotteklepje. De spieren in en om de larynx hoef je voor het komende tentamen niet te kennen (maar wel voor het tentamen fonetische transcriptie!).

Vraag: Welke spieren in en om de tong en de mond moeten we kennen?
Antwoord: In de uitwerkingen van de opdrachten worden de volgende spieren genoemd: genioglossus, hyoglossus, styloglossus, onderste lengtespieren (inferior longitudinals) en orbicularois oris (kringspier van de mond). Dit zijn de spieren die je zeker moet kennen voor het tentamen. Daarnaast noemt Ladefoged nog de mylohyoïdeus (tongbodemspier) en de bovenste lengtespieren (superior longitudinals). Omdat alle besproken hoofdstukken tentamenstof zijn, horen deze twee spieren er ook bij. Andere spieren die we in het college besproken hebben (kaakspieren, lachspieren) hoef je niet te kennen.

Vraag: Volgens mij klopt de handout van college 9, de excitatiepatronen van fricatieven, niet helemaal.
Antwoord: Goed gezien. In de handout staan links de klanken [v] en [z], dit zijn natuurlijk stemhebbende klanken. Rechts staat bijvoorbeeld de [f], dit zijn de stemloze klanken. De Verbeterde Handout kun je downloaden.

Vraag: Waar kan ik meer figuren van (bijvoorbeeld) MRI-scans van spraakproducties bekijken?
Antwoord: Ter eerste denk ik dat het boek van Ladefoged je voldoende goede figuren geeft. Hoofdstuk 11 bevat een MRI-scan en schematische tekeningen van de articulatie van verschillende medeklinkers. Hoofdstuk 12 bevat schematische tekeningen van de articualtie van klinkers en een Röntgen-opname van de articulatie van klinkers. Op de CD-Rom kun je ook nog eens de video bekijken. Een website met MRI-plaatjes ken ik niet, maar in wetenschappelijke artikelen komen ze soms voor. Zoek bijvoorbeeld met GoogleScholar. Het artikel van M. Stone (de eerste link met de zoekterm die ik heb ingegeven) geeft een aantal plaatjes. Maar nogmaals: volgens mij is dit niet nodig!

Vraag: Wat is de bedoeling bij overzichtsvraag 1 van het proeftentamen?
Antwoord: Overzichtsvraag 1 van het proeftentamen is erg lang, maar het antwoord is kort. Bij veel vragen op het overzichtstentamen moet je goed lezen om erachter te komen wat de vraag precies is. Ik herhaal hier stukjes van de vraag: "[...] De traditionele naam voor deze wisseling i > a > u is ablaut. [...] Volgens het boek The Language Instinct van Steven Pinker is ablaut een universeel verschijnsel. Pinker geeft ook een verklaring. Hij zegt dat de tong in [i a u] steeds verder naar achteren gaat. Maar na het lezen van het boek van Ladefoged weet jij wel beter! Het heeft natuurlijk niets met articulatie te maken (de tong is in [u] helemaal niet verder naar achteren dan in [a]), maar alles met de akoestiek. In de reeks [i a u] is namelijk sprake van
• een stijgende F1
• een dalende F1
• een stijgende F2
• een dalende F2"
Om deze vraag te beantwoorden moet je dus zeggen wat er akoestisch gesproken gebeurt in de reeks [i a u]. Gaat de F1 omhoog, omlaag of geen van beide? En gaat de F2 omhoog, omlaag of geen van beide? De F1 is laag bij [i], hoog bij [a] en weer laag bij [u]: Geen mooie oplopende of aflopende reeks dus. De F2 is hoog bij [i], iets lager bij [a] en erg laag bij [u]. De F2 wordt steeds lager in de reeks [i a u] en het goede antwoord op deze vraag is dus antwoord 4.

Vraag: We moeten alle besproken hoofdstukken kennen. Betekent dat dat we ook alles van de fonetiek van het Engels moeten weten?
Antwoord: De nadruk ligt op de fonetiek van het Nederlands, zoals je bijvoorbeeld ook bij het tentamen over akoestiek gemerkt hebt. In het boek staat natuurlijk veel informatie over het Engels. Hiervan hoef je niet alles tot in detail te weten, maar realiseer je dat klanken van taal tot taal kunnen verschillen in de akoestiek en de articulatie.
Ladefoged zegt bijvoorbeeld dat de Engelse voorklinkers met een neutrale stand van de lippen gearticuleerd worden. De Nederlandse voorklinkers worden volgens de uitwerkingen met gespreide lippen gearticuleerd. Naar aanleiding van dit verschil zou ik de volgende tentamenvraag kunnen stellen: "In het Engels worden de voorklinkers, zoals [i] en [ei] met een neutrale stand van de lippen gearticuleerd. In het Nederlands articuleren we deze voorklinkers met gespreide lippen. Welk akoestische verschil tussen de Nederlandse en Engelse voorklinkers zou je hierdoor kunnen voorspellen?"
Probeer de informatie over het Engels dus met een kritische bril te lezen: wat zijn de verschillen met het Nederlands en hoe breng ik die verschillen in verband met andere aspecten van de fonetiek van het Engels en het Nederlands?

---------------

Doe mee als proefpersoon aan UFO-game van Tessa Verhoef. Het is een onderzoek vermomd als spelletje van 15 minuten. Alvast bedankt namens Tessa en Bart.

---------------

De datum, tijd en locatie van het eindtentamen zijn bekend: Vrijdag 28 oktober, van 11.00-13.00 uur in Bungehuis 4.01.

---------------

De antwoorden van de proeftoets Klankstructuur en Transcriptie staan nu on-line.
De links naar de sites met goede plaatjes van de spieren in en om de mond staan nu bij het extra materiaal van College 12. De spieren die in de opdracht genoemd worden zijn de spieren waarvan je de functie in elk geval moet kennen.

---------------

Het perceptie-experiment van opdracht 34 kan voor een crash van Praat zorgen. Installeer, als dit gebeurt, een nieuwe versie van Praat. Dit zou het probleem moeten oplossen. Verder schijnt het automatisch opslaan van de pdf van de resultaten niet altijd te lukken. In dat geval kun je natuurlijk ook de resultaten overschrijven, of het plaatje zelf naar word kopiëren.

---------------

Het perceptie-experiment van opdracht 34 staat bij het huiswerk van college 10. Of direct hier.

---------------

Het eerste tentamen Spraak, AKOESTIEK, is woensdag 5 oktober om 13.00 uur in K.02 (ons eigen lokaal). Je hoeft je niet apart aan te melden voor dit tentamen. Wel moet je op tijd komen. Wie te laat komt stoort de andere studenten, en daarom laat ik laatkomers niet meer binnen na aanvang van het tentamen.

---------------

Bij College 8 staan nu de groepsopdrachten die jullie in het college hebben gedaan, plus mijn uitwerkingen. Je kunt dus zelf zo'n mooie matrix gaan knutselen! Ook de uitwerking van de opdracht spectrogrammen lezen uit de proeftoets staat hierbij. Bij de eerste groepsopdracht opdracht horen ook twee extra oefeningen spectrogramlezen. Hiermee kun je zelf nog verder oefenen.

Heel veel succes bij de voorbereiding van het tentamen!

---------------

Op deze site staan nu ook bronnen die je kunt raadplegen om te `horen hoe de IPA-tekens klinken', met dank aan de studenten die dit hebben opgestuurd!

---------------

Dit is de website van het BA-college Spraak 2011-2012. Hieronder staan de studiehandleiding, de huiswerkopdrachten en extra materiaal (zoals een handleiding voor de transcriptie van het Nederlands). Op deze site zullen ook de uitwerkingen van de opdrachten verschijnen.

---------------

Het eerste college is woensdag 7 september, om 13.00 uur uur in Bungehuis K02.

---------------

Wie vragen heeft kan contact met me opnemen (titia.benders@uva.nl, 020-5252927, kamer 308 van het Bungehuis). Kantooruren: maandag, dinsdag en donderdag van 16.00 tot 17.00 uur, alleen tijdens de looptijd van het vak Spraak.

---------------

Opdrachten wil ik echt op papier ontvangen. Printen kan in het P.C. Hoofthuis (Spuistraat 134). Daar bevindt zich een studiecentrum met computers en een printer. Betalen voor de prints kan met de chipknip, die op te laden is op de derde verdieping van het PCH. Tegenover het studiecentrum in het PCH is de mediatheek, hier staan Praat en het fonetisch font al op de computers geïnstalleerd. Op de UvA-site staat meer informatie over de studiecentra en computerwerkplekken.

---------------

Kijk ook eens op de studentensite van ATW. Daar vind je allerlei informatie die met de studie te maken hebben.

---------------

Download de studiehandleiding en het studieschema op pdf.


Opleiding	Taalwetenschap

Module	Spraak

Vakcode	TW75111

Studielast	5 ECTS

Ingangseis	geen

Periode	semester 1, blok 1 (september t/m oktober 2011)

Inlichtingen	Onderwijssecretariaat Taal- en Letterkunde zie ook IFA teaching zie ook de pagina in de studiegids

Onderdeel van	BA Taalwetenschap (eerste jaar) Minor Taalwetenschap (voor talen-studenten)

Docenten	Titia Benders (en Paul Boersma, coördinator)

Tijd en plaats	woensdag 13.00 uur, Bungehuis K02; vrijdag 11.00 uur, Bungehuis K02.

Leerdoel
Kennis van spraakproductie en -perceptie en het bijbehorende medium (akoestiek), toegespitst op Engels en Nederlands. Na de cursus ken je vele eigenschappen van je eigen spraak.

Inhoud
Het verband tussen de productie, de akoestiek en de perceptie van spraak wordt geïllustreerd aan de hand van toon en intonatie, klinkers en consonanten. Over de spraakproductie: onder andere de werking van de stembanden, de spieren in en om de tong, wat de larynx allemaal vermag. Akoestische meetmethoden, toegepast op eigen spraak: spectrogrammen, periodiciteit, resonanties, ruis. Over de spraakperceptie: toonhoogte, luidheid, klinkerhoogte en -plaats, klankverwarringen, categorische perceptie, woordherkenning. Over spraaktechnologie: pratende en luisterende computers.

Onderwijsvorm
hoor- en werkcollege

Studiemateriaal
1. het boek Vowels and consonants: an introduction to the sounds of languages van Peter Ladefoged, Blackwell 2005, 191 pagina's met CD, €41,50. Te koop bij studievereniging VOS of bij boekhandel Atheneum.
2. het gratis te downloaden computerprogramma Praat. Te gebruiken thuis of in de Mediatheek.
3. het fonetisch lettertype Charis SIL, gratis te downloaden van dezelfde pagina als Praat.
4. Wat extra materiaal over het oor bij colleges 7 en 8; de aanwijzingen voor Transcriptie van het Nederlands.Uit te delen in college 1.
5. De opdrachten die aan het einde van elk college worden uitgedeeld en de bijbehorende uitwerkingen.

Kosten
€41,50 (of €20,75 als je ook het college Fonetische Transcriptie volgt, dat hetzelfde boek gebruikt).

Voertaal
Nederlands.

Plagiaat/Fraude
De Opleiding Taalwetenschap hanteert een streng en afkeurend beleid ten aanzien van het plegen van plagiaat en/of fraude. Bij het aanleveren van werk van welk type dan ook geeft de student impliciet toestemming voor het toetsen van al zulk werk op plagiaat en/of fraude door middel van plagiaatdetectieprogramma's e.d.
Voor de opdrachten in het van Spraak mogen jullie met elkaar samenwerken, onder de voorwaarde dat iedere student wel zijn eigen opdrachten maakt en inlevert. Dat houdt bijvoorbeeld in dat ieder zijn eigen spraak opneemt en analyseert en de antwoorden op de vragen zelf formuleert. Dit is niet alleen wetenschappelijk correct, op die manier leer je er ook het meest van.

Toetsing:

Elke toets kent zijn eigen gewicht, waarbij de gewichten optellen tot 100:

Huiswerk (10%): opdrachten lever je in aan het einde van het eerste uur van het volgende college. In totaal zijn er 40 opdrachten. Het inleveren van alle 40 huiswerkopdrachten is een voorwaarde voor deelname aan de herkansing. Per college kun je daarnaast feedback op één opdracht vragen. De huiswerkopdrachten vormen samen een goede voorbereiding op de overige toetsen.
Toets akoestiek (20%): in college 9 (woensdag 5 oktober).
Toets klankstructuur en transcriptie van het Nederlands (20%): in college 13 (woensdag 19 oktober).
Eindtoets over perceptie en articulatie (20 procent), en overzichtsvragen (30 procent): in de "tussentoetsweek" van 24 tot 28 oktober 2011.

Je cijfer voor elke toets wordt vermenigvuldigd met het toetsgewicht en de som van deze vermenigvuldigen wordt gedeeld door 100 en afgerond op halven. Dat is je eindcijfer voor Spraak. Heb je minder dan een vijfeneenhalf, dan vervallen alle punten voor je huiswerk en toetsen, en krijg je in januari een herkansing over de hele stof. Je hebt alleen recht op een herkansing als je aan alle toetsen hebt deelgenomen of je vooraf met een geldige reden voor de toesten hebt afgemeld. Het inleveren van alle huiswerkopdrachten is een andere voorwaarde voor deelname aan de herkansing.

De studietijd (5 ECTS = 140 uur) kun je als volgt verdelen:

Aanwezigheid: 2 uur per college. Totaal 14x2 = 28 uur.
Huiswerk lezen: 2 uur per college. Totaal 13x2 = 26 uur.
Huiswerk opdrachten: 1 uur per opdracht. Totaal 30x1 = 30 uur.
Tussentoetsen: Totaal 6+3+3 = 12 uur.
Eindtoets: 10 uur.

Dat is in totaal slechts 106 uur (13,3 uur per week). Die overige 34 uur heb je alleen maar nodig als je de herkansing moet doen in januari!

Werkwijze:

Tijdens elk college Spraak wordt een nieuw onderdeel van de collegestof geïntroduceerd. Deze onderwerpen volgen het boek vrij nauwkeurig. In de tweede helft van een college (bijvoorbeeld: woensdag) krijg je een introductie op een onderwerp. Aan het eind van het college krijg je opdrachten mee.

Thuis (bijvoorbeeld: op donderdag) lees je het boek van Ladefoged en/of het extra materiaal. Dan maak je de opdrachten om het onderwerp verder onder de knie te krijgen. De meeste opdrachten hebben de bedoeling om de verschijnselen beschreven in het boek dichter bij jou te brengen: In het boek komen vele voorbeelden voor van spraak van anderen. Veel opdrachten gaan dan ook over het beschrijven van analoge spraakverschijnselen van jouzelf. Het boek gaat voornamelijk over verschijnselen in het Engels. Veel opdrachten gaan daarom over het beschrijven van analoge verschijnselen in het Nederlands, en het vergelijken daarvan met het Engels.

Je kunt ter aanvulling van de collegestof ook de link met extra informatie in deze studiehandleiding bekijken. Deze leidt je bijvoorbeeld naar een krantenartikeltje over het onderwerp, of de website van een onderzoeker die zich met dit onderwerp bezighoudt.

Aan het begin van het eerstvolgende college (bijvoorbeeld: vrijdag) neem je je uitwerking van de opdrachten (geprint, geschreven, of een combinatie daarvan, met je naam erop) mee. In de eerste helft van dat college bespreken we de opdrachten. Daarbij krijg je ook de uitwerkingen.

Aan het eind van de bespreking lever je de opdrachten in bij de docent. Voor elke ingeleverde opdracht kun je 1 punt krijgen. Dat punt meet voornamelijk of je serieus aan de opdracht (en alle deelopdrachten) gewerkt hebt, niet zozeer of het antwoord ‘goed’ is. Je kunt per college één opdracht aangeven waarop je feedback van de docent wilt krijgen.

Toetsen bereid je zelf thuis voor door de proeftoets (beschikbaar via de studiehandleiding op internet) te maken. In het college bereiden we de toetsen voor met een herhalingscollege in het college voorafgaand aan de toets. Er zijn drie herhalingscolleges. Voor elk herhalingscollege lever je per e-mail een vraag in. Deze vragen tellen als huiswerkopdracht.

Luisteren naar de IPA-uitspraak:

Ten eerste staan alle klinkers op de cd in het boek "Vowels en Consonants" van Ladefoged. Dat is uiteraard een uitstekende bron van informatie!
Zie ook de website bij het boek, waar de IPA-chart ook op staat.

In de tweede plaats kent Praat een VowelEditor. Je bereikt de VowelEditor via New > Sound > Create Sound from VowelEditor. Door in de VowelEditor te 'tekenen' kun je zelf klinkers genereren op alle plaatsen in de klinkerdriehoek. Diftongen (of triftongen) maak je door lijntjes te trekken. Onderin het venster kun je de lengte van de klinker aanpassen. Onder Edit kun je de klinkerkwaliteit verder veranderen. Met de optie New Trajectory onder Edit kun je exact de formantwaardes bepalen die je wilt horen.

Ten derde zijn hier nog wat andere websites die studenten gevonden hebben en nuttig vonden:
Voice & Speech Source van Eric Armstrong, York University in Canada(deze uitspraken kloppen mijns inziens redelijk)
IPA-lab University of Victoria (ik vind de uitspraak niet heel goed)

Uitspraakvarianten van het Nederlands:

Voor enkele opdrachten moet je jouw eigen uitspraak van het Nederlands vergelijken met die van sprekers van het Nederlands uit andere regio's. Uiteraard kun je in je eigen omgeving of in de media voorbeelden zoeken. Elke regio is welkom!
Op de Sprekende Kaart van het Meertens Instituut in Amsterdam kun je luisteren naar sprekers van verschillende dialecten. Let op dat het hier vaak dialecten betreft met deels een eigen woordenschat, en geen uitspraakvarianten van het 'Standaardnederlands'.
Hieronder staan ook wat bekende sprekers van het 'Standaardnederlands' uit verschillende gebieden van Nederland en uit Suriname. Van deze mensen zijn op internet wel opnames te vinden die je kunt beluisteren.

Herkomst	Sprekers
Almelo	lse de Lange (zangeres), Sabine Uitslag (Tweede Kamer, CDA)
Amsterdam	Danny de Munk (zanger), Leen Jongewaard (overleden acteur en zanger)
Brabant	Harry van Raaij (overleden voorzitter PSV, pas op voor imitaties!), Theo Verbruggen (verslaggever NOS), Theo Maassen (cabaretier)
Den Haag	Harrie Jekkers (carabetier), De vakantievierders in TV-serie Oh Oh Cherso
Limburg	Camiel Eurlings (oud-minister, CDA), Jolande Sap (Tweede Kamer, GroenLinks), Geert Wilders (Tweede Kamer, PVV)
'Poldernederlands'	Katja Schuurman (presentatrice), Sacha de Boer (NOS-nieuwslezeres)
Suriname	Prem Radhakishun (programmamaker), Ronald Venetiaan (oud-president Suriname)
Vlaanderen	Peter Vandermeersch (hoofdredacteur NRC-Handelsblad), Kristien Hemmerechts (auteur)

Studieschema per college:

Huiswerkje	Beschrijf in een of twee zinnen een onderwerp waarvan je denkt dat het bij het vak Spraak aan de orde zal komen. Je kunt bijvoorbeeld een eigen (tweede)-taalervaring beschrijven die met spraak te maken heeft, een observatie over het spraakgebruik van anderen weergeven, een vraag stellen over spraak die je altijd al bezighield, of iets anders wat je verwacht te leren.
College 1 woensdag 7 sept 2011	Eerste uur: - We verkennen het vakgebied van de fonetiek. - Overzicht over 7 weken Spraak. Tweede uur: Inleiding (hs. 1) - We onderzoeken hoe jullie Nederlandse klanken uit elkaar houden in productie en in perceptie, met behulp van het computerprogramma Praat. - Het gebruik van spraak in taal. - Het doel van contrast in de fonologische code. - De perceptieve oorzaak van de eindigheid van het aantal discrete fonologische symbolen.
Huiswerk	Lees Hoofdstuk 1. K1: Patronen en gaten in het Engels en Nederlands. O2: Eindige Elementen. A3: Maak je eigen golfvomen zichtbaar met Praat.
Extra	Talen verschillen erg in de klanken die ze gebruiken. Foneticus Ian Maddieson heeft in the World Atlas of Language Structure samenvattingen gemaakt van de verspreiding van klanken over de wereld, met illustratieve kaarten. De WALS staat online, dus je kunt de hoofdstukken bekijken.

College 2 vrijdag 9 sept 2011	Eerste uur: - Bespreken opdrachten 1, 2 en 3. Inleveren opdrachten (waarbij je er 1 markeert om na te laten kijken). Tweede uur: Toon en intonatie (hs. 2) - Hoe werkt het ('fysiologie'): hoe trillen de stembanden, hoe regelen we de toonhoogte? - Het gebruik van toonhoogte voor contrasten in de discrete fonologische code in intonatietalen (Engels, Nederlands), - of toontalen (Chinees).
Huiswerk	Lees Hoofdstuk 2. P4: Maak de bouwplaat van de larynx. K5: Intonatie Engels en Nederlands. A6: Meet je eigen frasering.
Extra	Toonhoogteverschillen maken we met onze stembanden. Zo zien die eruit: YouTube, "Anatomical Tutorial During Trans-Nasal Endoscopy" Handig voor maken van de bouwplaat van de larynx: Op Anatomy Expert kun je zoeken op 'larynx' en de structuur mooi in 3D bekijken. De intonatie van talen klinkt niet overal hetzelfde. Kijk (en luister) bijvoorbeeld eens op de volgende website van Cecilia Odé, over de intonatie van het Russisch. Ook al begrijp je de woorden niet, je zult herkennen dat de inonatie niet-Nederlands is: De TORI-site Veel talen gebruiken toon om woordverschillen aan te geven. De volgende site is ontwikkeld in samenwerking met de fonetici van de UvA en leidt naar een trainingsprogramma om dit te leren voor een Chinese taal: Speak Good Chinese Maar ook in Nederland hebben we een taal met tooncontrasten: Het Limburgs! De volgende pagina linkt naar het "Dossier Tongval" van "Onze Taal", dat hier een artikeltje over bevat: Dossier Tongval, en dan via "inhoudsopgave" naar "de chinezen van nederland".

College 3 woensdag 14 sept 2011	Eerste uur: - Bespreken opdrachten 4, 5 en 6. Inleveren opdrachten. Tweede uur: Klinkersystemen (hs. 3, 4.1) - Klinkersystemen van het Engels en het Nederlands (plaats, hoogte). - Wat onderscheidt de klinkers van elkaar (articulatorisch/akoestisch)? - Formanten (resonanties, weergalmingen, 'overtones') als gedempte sinussen.
Huiswerk	Lees Hoofdstuk 3 en Hoofdstuk 4.1 K7: je eigen klinkersysteem en vergelijkingen tussen varianten A8: meet je eigen formanten uit de golfvorm
Extra	Hieronder staat een verhaaltje over de klinkersystemen van de talen van de wereld. Wat komt vaak voor, wat is zeldzaam? En kunnen we ook verklaren waarom? Let op! Niet alle in dit artikel geuite meningen lijken mij goed onderbouwd, maar het is wel een leuk om over de verklaringen na te denken. Dossier Tongval, en dan via "inhoudsopgave" naar "de moeilijkheid van uu".

College 4 vrijdag 16 sept 2011	Eerste uur: - Bespreken opdrachten 7 en 8. Inleveren opdrachten. Tweede uur: Klinkeranalyse (hs. 4.2-4, hs. 5) -Spectrogrammen van klinkers. -Akoestische klinkerdriehoeken.
Huiswerk	Lees de rest van Hoofdstuk 4, en Hoofdstuk 5 A9: Meet je eigen formanten uit het spectrogram. A10: Je eigen akoestische klinkerdriehoek. A11: Meet formantverlopen uit het spectrogram.
Extra	In opdracht hebt je spectrogrammen gebruikt om klinkers te analyseren. Maar spectrogrammen zijn te gebruiken voor de analyse van elk soort geluid, zoals het gezang van walvissen. Luister én kijk naar het geluid: Listen For Whales

College 5 woensdag 21 sept 2011	Eerste uur: - Bespreken opdrachten 9, 10 en 11. Inleveren opdrachten. Tweede uur: Medeklinkersystemen en -analyse (hs. 6.1-3) van het Engels en het Nederlands (plaats, manier): -Plosieven (spectrogram: formantbuigingen) -Approximanten.
Huiswerk	Lees Hoofdstuk 6.1-3 K12: Je eigen medeklinkersysteem: plosieven, en vergelijkingen tussen varianten. K13: Je eigen medeklinkersysteem: approximanten, en vergelijkingen tussen varianten. A14: Akoestische eigenschappen van plosieven. A15: Akoestische eigenschappen van approximanten.
Extra	Als je het Abchazische medeklinkersysteem in ogenschouw neemt, valt het zogenaamd uitgebreide Nederlandse klinkersysteem nog wel mee: Wikipedia

College 6 vrijdag 23 sept 2011	Eerste uur: - Bespreken opdrachten 12, 13 en 14. Inleveren opdrachten. Tweede uur: Medeklinkersystemen en -analyse (hs. 6.4-5) van het Engels en het Nederlands (plaats, manier): -Nasalen (spectrogram: nulpunten). -Fricatieven (spectrogram: ruis). -Trillers.
Huiswerk	Lees Hoofdstuk 6.4-5 K16: Je eigen medeklinkersysteem: nasalen, en vergelijkingen tussen varianten. K17: Je eigen medeklinkersysteem: fricatieven, en vergelijkingen tussen varianten. K18: Je eigen medeklinkersysteem: trillers, en vergelijkingen tussen varianten. A19: Akoestische eigenschappen van nasalen. A20: Akoestische eigenschappen van stemloze fricatieven. A21: Akoestische eigenschappen van stemhebbende fricatieven. A22: Akoestische eigenschappen van de /h/. A23: Akoestische eigenschappen van trillers.
Extra	Een grote moeilijkheid bij het analyseren van gesproken spraak, is dat de klanken in elkaar overlopen. Toch is het voor veel fonetische analyses van belang om foneemgrenzen te bepalen. Voor het Corpus Gesproken Nederlands (CGN), een database met uren en uren gesproken Nederlands van heel veel sprekers, zijn daarom richtlijnen opgesteld over hoe de grenzen gelegd moeten worden. Kijk bijvoorbeeld eens naar de aanwijzingen voor de nasalen en de fricatieven. Let erop dat de gebruikte symbolen afwijken van wat je gewend bent. Protocol voor het oplijnen van fonetische transcripties met spraak

College 7 woensdag 28 sept 2011	Eerste uur: - Bespreken opdrachten 16-23. Inleveren opdrachten. Tweede uur: Het oor I (hs. 7+) - Extra materiaal voor perceptie: het oor (ontbreekt in het boek): - Buitenoor: oorschelp, gehoorgang, trommelvlies. - Middenoor: trommelvlies, gehoorbeentjes (hamer, aambeeld, stijgbeugel), ovale venster. - Binnenoor: slakkenhuis, ovale venster, basilair membraan, helicotrema. - Trillingen op basilair membraan, haarcellen, gehoorszenuw. - Oefening spectrogramlezen
Huiswerk	Lees Hoofdstuk 7 en het extra materiaal over het oor dat is uitgedeeld in college 1. P24: Het excitatiepatroon van klinkers. P25: Het excitatiepatroon van fricatieven. P26: Voorbereiding herhalingscollege Akoestiek (vraag insturen voor 29 september 17.00 uur!).
Extra	Als je bij you tube zoekt op 'the ear', vind je vele virtuele rondleidingen door het oor. Dit is er een die ik wel aardig vond: YouTube, "The Sense Of Hearing" En de volgende animatie geeft een idee van de trillingen in de cochlea: YouTube, "Cochlear Animation" Maar niet iedereen heeft een goed werkend binnenoor. Inmiddels kunnen deze mensen (op zeer jonge leeftijd) een cochlear implantaat krijgen dat het mechanisch werkende binnenoor vervangt door een elektisch 'binnenoor' dat op de schedel zit. De fabrikant legt uit hoe het werkt: YouTube, "Cochlear Implant"

College 8 vrijdag 30 sept 2011	Eerste uur: - Bespreken opdrachten 24, 25 en 26. Inleveren opdrachten. -Het oor II (hs. 7+) - Excitatiepatroon als grafiek. - Akoestische componenten: optelling van sinusachtige geluiden. Tweede uur: Herhalingscollege Akoestiek. De uitwerking van de opdracht spectrogrammen lezen in de proeftoets. De groepsopdrachten zonder antwoorden De groepsopdrachten met Titia's uitwerkingen (grotendeeld gebaseerd op jullie werk!) Dit zijn links naar de bijlagen bij de groepsopdrachten. Als je op de link klikt, kom je in een map met een aantal pdf-bestanden. Deze pdf-bestanden kun je downloaden. Dat zijn de plaatjes die je nodig hebt voor de opdrachten. Let op! Ze zijn erg groot! Bijlage opdracht 1: De plaatjes om te oefenen spectrogramlezen. Hierin zitten nog 2 extra oefeningen ook. Bijlage opdracht 2: De plaatjes om de spectrogrammenmatrix zelf te maken. Bijlage opdracht 2: De spectrogrammenmatrix in het klein. Bijlage opdracht 5: De plaatjes om zelf de stemhebbendheid van de Nederlandse plosieven te meten. Bijlage opdracht 6: Plaatjes om 'saksische' plosieven te maken. Deze opdracht kun je natuurlijk ook direct in Praat doen!
Huiswerk	Lees Hoofdstuk 7 en het extra materiaal over het oor P27: Modelleer excitatiepatronen van je eigen klanken. PO28: Synthetiseer een [i]. PO29: Plosieven maken met Praat.
Extra	Hoe goed hoor je nog? Er zijn op internet verschillende soorten gehoortesten te vinden. Steeds vaker wordt gebruik gemaakt van een test die spraakverstaan in ruis meet, omdat dat ecologisch valide zou zijn: De Hoorscan van de winkelketen BeterHoren De Nationale Hoortest, van het Audiologisch Centrum i.s.m. het VU Medisch Centrum en de Nationale Hoorstichting Een andere mogelijkheid is het frequentiebereik van je gehoor te testen: Raquo test

College 9 woensdag 5 okt 2011	Eerste uur: -Toets: Akoestiek (golfvorm/formanten/sectrogram lezen (20 punten) Tweede uur: - Bespreken opdrachten 27, 28 en 29. Inleveren opdrachten. - Sprekende en luisterende computers (hss. 8 en 9): - Demo Fluent Dutch
Huiswerk	Lees Hoofdstuk 8 en 9 TO30: Voorbeelden van tekstproblemen Eng/Ned. T31: Voorbeelden van uitspraakregels Eng/Ned TO32: Een akoestisch onderzoek naar klinkerduur in het Nederlands
Extra	Het volgende artikel illustreert een probleem dat bij text-to-speech conversie om de hoek komt kijken. En let meteen op wat er volgens jou niet klopt van wat deze auteur schrijft: Dossier Tongval, en dan via "inhoudsopgave" naar "de mechanische r".

College 10 vrijdag 7 okt 2011	Eerste uur: - Bespreken opdrachten 30, 31, en 32. Inleveren opdrachten. Tweede uur: Spraakperceptie (hs. 10) - Discriminatie- en identificatiecurves.
Huiswerk	Lees Hoofdstuk 10 P33: Perceptieve verwarringen in het Engels en Nederlands. PO34: Een perceptieonderzoek naar het verstaan van plosieven in ruis. K35: Zelfstandige oefening transcriptie van het Nederlands I. K36: Zelfstandige oefening transcriptie van het Nederlands II. Dit is de zip-map met het perceptie-experiment. Installeer bij een crash van Praat een nieuwe versie van Praat voordat je het experiment doet. Verder schijnt het automatisch opslaan van de pdf met de resultaten niet altijd te lukken. In dat geval kun je natuurlijk ook de resultaten uit het plaatjesvester overschrijven, of het plaatje zelf naar word kopiëren. Maak voor de transcripties ook gebruik van de Transcriptieaanwijzingen.
Extra	De volgende website is van het lab van Lori Holt, die veel onderzoek naar perceptie heeft gedaan. Je kunt de testjes zelf doen en ze legt uit waar de perceptiefenomenen door veroorzaakt worden: Lori Holt's Gallery of Sounds Lori Holt heeft het regelmatig over perceptieve grenzen tussen categorieën en waardoor die kunnen verschuiven. Met Paola Escudero heb ik dat ook onderzocht en het volgende artikeltje beschrijft ons onderzoek: Stimulus range artikel

College 11 woensdag 12 okt 2011	Eerste uur: - Bespreken opdrachten 33, 34, 35 en 36. Inleveren opdrachten. Tweede uur: Medeklinkers in het Nederlands en Engels (hs. 11) - Oefenen Transcriptie. Loskomen van het schriftbeeld door gebruik Internationaal Fonetisch Alfabet (IPA). - Fysiologie: spraakkanaal. - Spraakproductie: hoe leidt articulatie tot het gewenste geluid? - Speciale onderwerpen: het contrast tussen palataal/velair/uvulair; de verschillende r-vormen; stemhebbendheid.
Huiswerk	Lees Hoofdstuk 11 P37: De articulatie van de Nederlandse medeklinkers. K38: voorbereiding herhalingscollege Klankstructuur en Transcriptie van het Nederlands (vraag insturen voor 13 oktober, 17.00 uur).
Extra	Wellicht: handig voor de opdracht over articulatie: Op Anatomy Expert kun je zoeken op 'palate'. Dan zie je plaatjes met het harde en zachte verhemelte. In het blaadje van de Dirk las ik (bij benadering) een mop die laat zien dat schriftbeeld en klankbeeld niet altijd overeenkomen: Groep vier was bezig met moeilijke woorden en de juf vroeg aan de klas: "Wie kan er een zin maken met het woord 'ventilator'". Dora stak haar hand op en zei: "Kijk, daar heb je die vent die later komt" De /r/ in het Nederlands kent vele varianten, en Marc van Oostendorp heeft in Onze Taal opgemerkt dat zelfs de koningin haar /r/ langzaam laat verdwijnen: Hoe de slot-r verdween uit het Nederlands

College 12 vrijdag 14 okt 2011	Eerste uur: - Bespreken opdracht 37. Inleveren opdrachten. - Klinkers in het Nederlands en het Engels (hs. 12) - Fysiologie: spieren in en om de tong. - Spraakproductie: hoe leidt articulatie tot het gewenste geluid? Tweede uur: Herhalingscollege Klankstructuur en Transcriptie van het Nederlands -Hier staan de antwoorden van de proeftoets, met verwijzingen naar de relevante uitwerkingen.
Huiswerk	Lees Hoofdstuk 12 P39: De articulatie van de Nederlandse klinkers
Extra	De volgende links heb ik geraadpleegd voor plaatjes van de spieren in en om de mond: Journey of the voice van Eric Armstrong LUMEN's Master Muscle List Op Anatomy Expert kun je zoeken op 'tongue muscels'. Dan zie je ook plaatjes van de tongspieren, maar helaas zonder labels. De volgende link leidt naar de Vocal Tract Acoustics Demonstrator, Marc Huckvale's implementatie van de articulatorische synthesizer van Shinji Maeda. Dit programma is te dowloaden op een pc (geen mac!) en je kunt hierin direct zien hoe het veranderen van de kaak-, tong-, en lippositie de klank van een klinker verandert. Het is even puzzelen, maar wel illustratief: VTDemo - Vocal Tract Acoustics Demonstrator

College 13 woensdag 19 okt 2011	Eerste uur: - Toets: klankstructuur en transcriptie van het Nederlands (20 punten) - Bespreken opdracht 39. Inleveren opdrachten. Tweede uur (i.s.m. college Fonetische Transcriptie): - Gastlezing over evolutie van Bart de Boer, Rondleiding door de opnamestudio (Bungehuis 346-244), Klik-cursus van Leston Buell.
Huiswerk	- Lees Hoofdstuk 16. P40: Voorbereiding herhalingscollege Perceptie en Articulatie en Overzichtscollege (vraag insturen voor 20 oktober 17.00)
Extra	Geen extra links. Het is namelijk tijd om het tentamen voor te bereiden.

College 14 vrijdag 21 okt 2011	Eerste uur: Herhalingscollege Perceptie en Articulatie Tweede uur: Herhalingscollege Overzichtstentamen
Eindtoets 28 okt 2011	Locatie: Bungehuis 4.01 (Let op! Niet in de kelder.) Tijd: 11.00-13.00 - Over perceptie en articulatie (20 punten). - Overzichtsvragen (30 punten).

Go to IFA home page

Deze pagina is: http://www.fon.hum.uva.nl/titia/spraak/, door Titia Benders (op basis van een sjabloon van Paul Boersma), 31 augustus 2011